امروز یکشنبه 31 شهريور 1398

ساختمان پزشکان

زمان انتشار: بدون تاریخ  

مقاله ی جامع تب | همه چیز در مورد تب

رهاه ای در مورد تب:

تب از علائم بیماری بوده و حالتی است که در آن دمای بدن جانوران خون‌گرم از مقدار طبیعی آن بیش‌تر شده و نقطه ثبت دمایی در مغز (set-point) جابجا می‌شود. تب نشانهٔ مبارزهٔ بدن در برابر عوامل بیماری‌زا است و بعضی مواقع نیز پاسخ دمایی دسبرچسباه ایمنی بدن نسبت به عفونت‌های داخلی تلقی می‌شود. در واقع گرمای حاصل از تب مانع از رشد خیلی زیادی از میکروب‌ها می‌شود. در انسان که دمای متوسط طبیعی بدن ‎۳۷°C است، دمای برابر یا بیش‌تر از ‎۳۸°C (در حالت استبهتر) تب محسوب می‌شود. تب بیش تر از ‎۴۰°C تهدید بزرگی برای جان انسان محسوب می‌شود، برای چه که عملکرد آنزیم‌ها و سایر پروتئین‌های بدن را دچار اختلال می‌کند. به تب ‎۳۷٫۵°C تا ‎۳۷٫۹°C تب اندک فرموده می‌شود. ذکر گردید که تب سبب اختلال در فعالیت آنزیمهای بدن می‌شود، آنزیمها کاتالیزور یا کاتالیزگرهاییهستند که در واکنش‌های زیستی و بیولوژیکی حیاتی داخل سلول و در بدن مؤثرند. چون این آنزیم‌ها در دمای معینی فعالیت دارند و در دمای بالا از بین می‌روند، تب بالا با از بین بردن این آنزیم‌ها، در واکنش‌های زیستی بدن اختلال ایجاد می‌کند. تشنج از نتایج تب بالاست.

انواع تب:

الگوهای روزانه اندازه‌گیری شده تب:

الگوهای روزانه اندازه‌گیری شده تب

a) تب ممتد (کانتینوس) b) تب هنگامی با افزودن و کم کردن سریع c) تب متناوب موجی(رمیتتنت) d) تب متناوب متقاطع(اینترمیتنت) e) تب موجی(سینوسی) f) تب عود کننده

الگوی وضعیت لحظه‌ای تب در تشخیص پزشکی خیلی زیاد مهم است.

نمودار A : تب ممتد و مداوم(Continuous fever) که بتدریج بالا رفته و مدت چند روز به حالت ثابت مانده و بیشتر از ۱ درجه تغییری ندارد و بتدریج افت می‌کند. از بیماری‌های منجر به این نوع تب می‌توان به سینه پهلو(پنومونی)٬ تب تیفوئید٬ عفونت مجاری ادرار٬ تیفوس و تب مالتاشاره نمود. نمودار B : از نوع اول با سرعت بیشتر در رسیدن به دمای بالا یا پایین. نمودار C : تب متناوب موجی (Remittent fever) که در طول بیماری دمای بدن پیوسته بالا می‌ماند اما شدت آن بصورت موجی و منظم کم و خیلی (بیشتر از ۱ درجه) می‌شود. بیماری‌های دارای این نوع تب اندوکاردیت (التهاب عفونی داخل شامه) قلب نمودار D : تب متناوب بهبود شونده یا متقاطع(Intermittent fever) در بیمار بصورت متناوب و موجی رخ داده ولی در یک دوره هنگامی منظم تب قطع شده و دوباره دمای بدن بالا می‌رود. از بیماری‌های دارای این تب مالاریا٬ سپتیسمی و تب سیاه نمونه‌های بارز هستند. نمودار E : همان تب سینوسی از نوع متناوب بهبود شونده(نوع پیشین) ولی سرعت تغییرات دمایی در بیمار کندتر است. نمودار F : تب عود کننده در بیماری لنفوم هوچکین دیده می‌شود و در آن در یک دوره هنگامی(مثلا دو هفته) در بیمار بطور متناوب تب و بهبود با سرعت خیلی در تغییر دما(به شیب منحنی توجه شود) دیده می‌شود.

اندازه‌گیری دمای بدن

دمای بدن با دماسنج طبی اندازه‌گیری می‌شود. دمای بدن می‌تواند از راه دهان (زیر زبان)،مقعد (دقیق‌ترین روش؛ که برای نوزادان و کودکان خردسال استفاده می‌شود)، زیر بغل و یاپردهٔ گوش (از طریق اندازه‌گیری اشعه‌های فروسرخ) انجام گیرد.

دمای به دست آمده از طریق دهان و زیر بغل نسبت به دمای به دست آمده از طریق مقعد پایین‌تر هستند (تفاوتی برابر ‎۰٫۵°C برای اندازه‌گیری از طریق دهان؛ ‎۰٫۸°C از طریق زیر بغل)؛ بنابراین این تفاوت باید به هنگام اندازه‌گیری مقدار تب مورد توجه قرار گیرد.

دمای طبیعی بدن انسان که از راه دهان و در حالت استبهتر اندازه‌گیری شود برابر است با ۰٫۷±۳۶٫۸ درجهٔ سلسیوس. به این ترتیب هر دمایی که از طریق دهان اندازه‌گیری شود و بین ۳۶٫۱ و ۳۷٫۵ باشد طبیعی است.

دماسنج کنترل تب

دماسنج طبی نشانگر تب ‎۳۸٫۵°C

با این وجود، موردهای خیلی زیادی هستند که در تغییر دمای بدن نقش دارند؛ و باید هنگام اندازه‌گیری مورد توجه قرار گیرند. سن، لباس‌های فرد، دمای اتاق و ساعات مختلف در طول روز در دمای بدن تغیر می‌گذارند. دمای بدن در طول شبانه‌روز به طور طبیعی تغییر می‌کند. کمترین دمای بدن در حدود ساعت ۴ صبح، و بیش‌ترین دما حدود ساعت ۱۸ می‌باشد (البته به شرط این که عادت فرد این باشد که در روز بیدار باشد و در شب بخوابد). به این ترتیب، دمای ۳۷٫۵ درجهٔ سلسیوس که از طریق دهان و به هنگام عصر گرفته شده باشد، الزاماً تب نمی باشد؛ در حالی که همین دما صبحگاه تب محسوب می‌شود.

به هنگام اندازه‌گیری دمای بدن از طریق دهان باید در نظر داشت که خوردن، مصرف و سیگار کشیدن حداقل 20 دقیقه پیش از اندازه‌گیری موجب تغییر دمای دهان می‌شود. دمای بدن بعد از صرف غذا افزودن می‌یابد.

نکتهٔ بقیه ی این است دمای طبیعی افراد نسبت به یک‌بقیه ی، و حتی نسبت به روزهای مختلف متغیر است. در زن‌ها دمای بدن با توجه به چرخهٔ ماهیانه نیز تغییر می‌کند (به طور متوسط، دمای بدن زنان به مدت ۱۴ روز بعد از تخمک‌گذاری ‎۱°C افزودن می‌یابد).

به‌علاوه، عوامل روان‌شناختی نیز موجب تغییر دمای بدن می‌شوند.

مکانیسم پاسخ التهابی

دمای بدن توسط هیپوتالاموس تنظیم می‌شود. عوامل تب‌زا (پیروژن‌ها) موجب پاسخ و عملکرد هیپوتالاموس می‌شوند. عوامل تب‌زا می‌تونند خارجی (همچون مواد سمی چون لیپوپلی‌ساکارید موجود در غشای سلولی باکتری‌ها) و یا داخلی (چون سیتوکین‌هایترشح‌شده توسط فاگوسیت‌ها) باشند.

تب

عوامل ایجاد کنندهٔ تب

تب نتیجهٔ پاسخ دمایی در برابر عفونت‌ها و برخی از بیماری‌هاست:

بیماری‌های عفونی چون آنفلوانزا، سرماخوردگی، ایدز، مالاریا، گاستروآنتریت (التهاب ویروسی معده و روده‌ها) و مونوکلئوز عفونی التهاب‌هایپوستی چون کورک، آکنه و آبسه بیماری‌های نقص ایمنی چون سارکوئیدوز و لوپوس منتشر تخریب بافت‌ها، همچون همولیز (تخریب گلبول‌های قرمز)، انفارکتوس (مرگ ناگهانی همه یا بخشی از سلول‌های یک بافت به علت کمبود اکسیژن)، سندرم له‌شدگی، رابدومیولیز و خونریزی مغزی تب‌های حاصل از مصرف داروهایی چون لاموتریژین، پروژسترون و نیز شیمی‌درمانی؛ تب‌های حاصل از مصرف برخی داروها به عنوان اثر جانبی دارو (همچون آنتی‌بیوتیک)؛ و تب‌های حاصل از قطع برخی داروها چون هروئین و فنتانیل سرطان‌ها، به‌خصوص سرطان خون، سرطان لنف و سرطان کلیه برخی اختلالات سوخت و ساز چون نقرس و پورفیری

فواید تب

این که تب برای بدن سودمند است یا مضر سؤالی است که به دیدگاه پزشکان و کارشناسان بسبرچسبی دارد. در هر حال، از لحاظ علمی، تب پاسخی ایمنی است که به بدن کمک می‌کند تا دربرابر عوامل بیماری‌زا مقابله کند، و از این نظر سودمند است. تب مانع از رشد و حتی موجب مرگ برخی از عوامل بیماری‌زا می‌شود. به علاوه، بالا رفتن دمای بدن موجب تکثیر گلبول‌های سفید و افزودن بازده آن‌ها در مقابلمیکروب‌ها می‌شود.

پژوهشات نشان می‌دهند که تب آثار مؤثری بر بهبودی دارد:

افزودن تحرک گلبول‌های سفید تقویت فاگوسیتوز در گلبول‌های سفید کم کردن اثر آندوتوکسین موجود در غشای سلولیباکتری‌ها تکثیر لنفوسیت‌های تی تقویت عملکرد اینترفرون

درمان

هر تبی لزوماً مورد درمان مستقیم قرار نمی‌گیرد. تب نشانهٔ مبارزهٔ بدن در مقابل عوامل بیماری‌زا است، و چنانچه مقدار آن خیلی خیلی نباشد، اغلب داروهایی برای درمان بیماری، و نه درمان مستقیم تب مصرف می‌گردند. با این وجود، برای جلوگیری از افزودن تب و ایجاد نقص در بدن، تب باید دائماً کنترل شود.

به بیمارانی که تب دارند پیشنهاد می‌شود به مقدار کافی مایعات بنوشند، برای چه که تب موجب تبخیر آب بدن می‌شود. از آنجا که مصرف آببیش تر از حد موجب هیپوناترمی (کم کردن نمک‌های محلول در پلاسمای خون، به خصوص سدیم) می‌شود، مصرف سایر مصرفی‌ها نیز پیشنهاد می‌شود.

خیلی زیادی از بیماران به علت علایم تب از دارو استفاده می‌کنند. تب موجب افزودن تپش قلب می‌شود؛ و ممکن است به افراد مسن یا افرادی که دچار بیماری‌های قلبی و عروقی هستند فشار وارد کند.

برای پایین آوردن تب یا قطع آن از تب‌بُرهایی چون پاراستامول، ایبوپروفن و گاه آسپیرین استفاده می‌شود. علاوه بر مصرف دارو، استفاده از لباس یا حولهٔ مرطوب و خنک، پاشویه و حمام با آب ولرم موجب کم کردن دمای بدن می‌شود. این روش برای نوزادان از اهمیت بالایی برخوردار است؛ برای چه که بهتر است از مصرف دارو جلوگیری شود.

همچنین دمای بدن می‌تواند از طریق تبخیر (عرق کردن) یا جریان همرفتی کم کردن یابد.

تب در نوزادان

تب در نوزادان می‌تواند موجب تشنج شود. برای جلوگیری از این حالت، باید دمای بدن نوزاد به آرامی پایین بیاید. در گذشته، برای کم کردن تب نوزادان حمام با آبی که ‎۲°C از دمای بدن نوزاد خنک‌تر است و مصرف با هم پاراستامول و آسپیرین، به منظور جلوگیری از تشنج و تبخیر آب بدن و نیز افزودن آرامش کودک، پیشنهاد می‌شد. با این وجود، هیچ‌یک از پژوهشات جدید تأثیر تب‌بُرها را در جلوگیری از تشنج ثابت نکرده‌است. به‌علاوه، تعداد کمی از نوزادان (۲ تا ۵٪) دچار تشنج می‌شوند. بنابراین، از آن‌جا که هدف از تب مبارزه با عفونت است، استفاده از تب‌بُر برای نوزادانی که ریسک تشنج ندارند ضروری نمی باشد. چنانچه دمای بدن نوزاد به ‎۳۸٫۵°C برسد، مصرف تنهای پاراستامول پیشنهاد می‌شود.

در صورت تب نوزاد، هرچند اندک، باید به پزشک مراجعه شود (مراجعه به اورژانس به‌هنگام تب شدید ضرورت دارد). در این فاصله، پایین آوردن تب نوزاد با استفاده از لباس‌های نازک، مصرف مصرفی‌های خنک و کم کردن دمای اتاق نیاز است.

در موردهای زیر باید سریعاً به یک پزشک مراجعه کرد:

نوزاد کوچک‌تر از ۳ ماه دمای بیش تر از ‎۴۰°C کم کردن وزن تشنج مکرر یا طولانی با وجود کوشش برای کم کردن دما لکه‌هایی بر روی پوست بی‌هوش شدن گریهٔ دائم سایر موردهای پرخطر

اندروید lg مولفیکس